Cập nhật tháng 10/2026: Can thiệp của Bộ trưởng
Từ ngày 4/9/2025, hướng dẫn mới về can thiệp của Bộ trưởng thay thế tiêu chí “hoàn cảnh độc nhất hoặc đặc biệt” bằng các tiêu chí khách quan đã công bố. Yêu cầu chỉ được chuyển đến Bộ trưởng nếu đáp ứng một trong các tiêu chí đó, và yêu cầu lặp lại trong vòng 2 năm thường không được chuyển. Can thiệp của Bộ trưởng không phải là một cấp kháng cáo tiếp theo.
Theo Luật Di trú 1958, Bộ trưởng có quyền can thiệp vào trường hợp của bạn khi cho rằng việc đó vì lợi ích công. Điều gì là và không là lợi ích công do Bộ trưởng quyết định. Bộ trưởng không có nghĩa vụ pháp lý phải can thiệp hoặc xem xét can thiệp.
Khi Bộ trưởng can thiệp để đưa ra quyết định có lợi hơn, thông thường nghĩa là Bộ trưởng cấp visa. Tuy nhiên, chỉ một số ít yêu cầu can thiệp thành công.
Các trường hợp có thể áp dụng:
- Bạn đã nhận quyết định của tòa xem xét lại (tribunal)
- Bạn từng bị từ chối visa bảo hộ hoặc bị hủy visa bảo hộ
Khung pháp lý
Theo mục 351 của Luật Di trú 1958 (Cth), Bộ trưởng có quyền can thiệp vào một trường hợp, theo sáng kiến của mình hoặc theo yêu cầu của người nộp đơn visa, khi cho rằng việc đó vì lợi ích công. Luật không định nghĩa cụ thể thế nào là lợi ích công, cũng không đưa ra tiêu chí rõ ràng để thực hiện quyền này. Quyết định can thiệp mang tính tùy nghi và Bộ trưởng có thể xem xét nhiều yếu tố.
Khi nào Bộ trưởng có thể xem xét yêu cầu can thiệp?
- Lợi ích công: nếu Bộ trưởng cho rằng việc can thiệp vì lợi ích công hoặc an ninh quốc gia, Bộ trưởng có thể dùng quyền tùy nghi để cấp visa.
- Hoàn cảnh nhân đạo và cấp bách: Bộ trưởng có thể can thiệp khi có hoàn cảnh nhân đạo và cấp bách cần được xem xét đặc biệt, như bệnh nặng, người thân qua đời, hoặc người nộp đơn có thể bị tổn hại nghiêm trọng nếu trở về nước.
- Nghĩa vụ quốc tế của Úc: Bộ trưởng có thể can thiệp nếu cần thiết để đáp ứng nghĩa vụ quốc tế của Úc, như theo Công ước về Người tị nạn hoặc các thỏa thuận quốc tế khác.
- Sai sót hành chính: Bộ trưởng có thể can thiệp nếu có sai sót hành chính trong quá trình xét đơn dẫn đến kết quả không công bằng hoặc không hợp lý.
Cần lưu ý can thiệp của Bộ trưởng là quyền tùy nghi, và Bộ trưởng không có nghĩa vụ can thiệp trong bất kỳ trường hợp nào, kể cả khi hoàn cảnh có vẻ đáp ứng một hoặc nhiều điều trên.
Mục đích của can thiệp của Bộ trưởng là gì?
Theo Bộ Nội vụ Úc, can thiệp của Bộ trưởng không phải là phần mở rộng của quy trình xin visa hay xem xét lại, mà là cơ chế “lưới an toàn” cho phép Bộ trưởng can thiệp vào một số trường hợp mà quyết định có thể dẫn đến kết quả “không công bằng hoặc không hợp lý”. Đây là quyền tùy nghi. Theo hướng dẫn áp dụng đến tháng 9/2025, quyền này chỉ được dùng trong hoàn cảnh “độc nhất hoặc đặc biệt”. Từ ngày 4/9/2025, các yêu cầu được đánh giá theo bộ tiêu chí đã công bố (xem bên dưới). Theo thiết kế ban đầu, “các quyền tùy nghi này nhằm cân bằng một hệ thống quy định vốn thiếu linh hoạt”.
Hướng dẫn mới về can thiệp của Bộ trưởng từ ngày 4/9/2025
Trong vụ Davis v Minister for Immigration [2023] HCA 10, Tòa án Tối cao (High Court) cho rằng Bộ đã sàng lọc trái luật các yêu cầu theo hướng dẫn cũ. Để đáp lại, Bộ trưởng ban hành chỉ thị mới ngày 4/9/2025. Tiêu chí “hoàn cảnh độc nhất hoặc đặc biệt” được thay bằng các tiêu chí khách quan, và Bộ chỉ chuyển yêu cầu đến Bộ trưởng nếu đáp ứng một trong các tiêu chí đó.
Các trường hợp yêu cầu có thể được chuyển đến Bộ trưởng gồm:
- bạn là cha mẹ của trẻ là công dân hoặc thường trú nhân Úc dưới 18 tuổi tại thời điểm yêu cầu;
- bạn làm một nghề tay nghề liên quan, có bằng cấp phù hợp và được chủ lao động ủng hộ;
- bạn từng giữ visa 188 và đáp ứng yêu cầu cư trú của visa 888;
- bạn là người chăm sóc một công dân Úc bị suy giảm sức khỏe nghiêm trọng và không có thành viên gia đình nào khác tại Úc có thể chăm sóc;
- bạn bị loại khỏi visa bảo hộ vì lý do nhân thân nhưng Úc vẫn có nghĩa vụ bảo hộ với bạn;
- bạn đến Úc khi còn là trẻ vị thành niên, đã sống ở đây ít nhất một nửa cuộc đời, và việc trở về sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của bạn;
- bạn không thể trở về nước vì nước đó không hợp tác, ví dụ từ chối cấp giấy thông hành.
Yêu cầu thường không được chuyển khi:
- Bộ trưởng đã đích thân xem xét và từ chối một yêu cầu trước đó của bạn trong 2 năm qua (yêu cầu lặp lại), trừ khi có thông tin mới quan trọng;
- bạn đang ở ngoài nước Úc;
- bạn có đơn visa chính khác đang được xét, hoặc vụ xem xét lại tại ART vẫn đang diễn ra;
- tòa án hoặc tòa xem xét lại đã trả vụ việc về cho Bộ để quyết định lại;
- bạn không bị tạm giữ, có thể xin visa bắc cầu E nhưng chưa xin;
- yêu cầu của bạn chỉ dựa trên nghĩa vụ bảo hộ (không trục xuất về nơi nguy hiểm).
Cách nộp yêu cầu: yêu cầu phải bằng văn bản, nêu rõ quyền nào theo Luật Di trú mà bạn đề nghị Bộ trưởng sử dụng (ví dụ mục 351 sau quyết định của ART), nêu rõ tiêu chí bạn đáp ứng, và kèm toàn bộ bằng chứng. Các yêu cầu nộp trước ngày 4/9/2025 chưa giải quyết thường đã bị đóng, và người bị ảnh hưởng có thể nộp yêu cầu mới theo tiêu chí hiện hành.
Can thiệp của Bộ trưởng không phải là một cấp kháng cáo tiếp theo. Việc tranh luận lại các kết luận của ART, hoặc chỉ dựa vào khó khăn thông thường hay thời gian ở Úc lâu, khó có thể thành công. Nếu bạn đang cân nhắc nộp yêu cầu, hãy tìm tư vấn trước và kiểm tra xem có lựa chọn khác như nộp đơn visa mới trong nước Úc hoặc yêu cầu tòa án xem xét hay không.
Visa của bạn bị từ chối hoặc bị hủy?
Án lệ
Vụ việc quan trọng nhất gần đây là Davis v Minister for Immigration, Citizenship, Migrant Services and Multicultural Affairs [2023] HCA 10.
Ông Davis và một người nộp đơn khác đề nghị Bộ trưởng can thiệp sau khi quyết định từ chối visa của họ được Tòa (Tribunal) giữ nguyên. Cán bộ của Bộ, theo hướng dẫn của Bộ trưởng, đã kết luận các trường hợp này không đáp ứng tiêu chí “hoàn cảnh độc nhất hoặc đặc biệt”, nên yêu cầu không bao giờ được trình lên Bộ trưởng.
Tòa án Tối cao cho rằng hướng dẫn không thể yêu cầu cán bộ đưa ra loại đánh giá về lợi ích công như vậy một cách hợp pháp, vì Luật giao việc đánh giá đó cho Bộ trưởng đích thân thực hiện. Phán quyết ảnh hưởng đến hàng nghìn yêu cầu và dẫn đến hướng dẫn mới dựa trên tiêu chí, áp dụng từ ngày 4/9/2025.
Vụ việc có ý nghĩa vì khẳng định rằng, dù Bộ trưởng không bắt buộc phải xem xét yêu cầu, quy trình quyết định yêu cầu nào được trình lên Bộ trưởng phải tuân thủ pháp luật.
Nguồn: Davis v Minister for Immigration, Citizenship, Migrant Services and Multicultural Affairs [2023] HCA 10, Tòa án Tối cao Úc, 8/3/2023.
Ưu điểm và nhược điểm của can thiệp của Bộ trưởng
| Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|
|
1. Linh hoạt: mục 351 Luật Di trú 1958 (Cth) cho phép Bộ trưởng xem xét từng trường hợp theo nội dung riêng và tính đến nhiều yếu tố ngoài các yêu cầu pháp lý chặt chẽ của Luật. Điều này giúp việc ra quyết định linh hoạt, nhân đạo và nhân văn hơn. [1] 2. Giám sát: Bộ trưởng phải trình Quốc hội một bản tuyên bố mỗi khi sử dụng quyền vì lợi ích công, và tòa án có thể xem xét quy trình xử lý yêu cầu của Bộ có hợp pháp hay không, như vụ Davis. [2] Tuy nhiên, quyết định đích thân của Bộ trưởng về việc có can thiệp hay không không thể bị xem xét lại về nội dung. [3] 3. Bảo vệ người dễ bị tổn thương: can thiệp của Bộ trưởng có thể là lưới an toàn cho những người dễ bị tổn thương không đủ điều kiện được bảo vệ theo hình thức khác, như tị nạn. [4] |
1. Thiếu minh bạch: can thiệp của Bộ trưởng là quyền tùy nghi, Bộ trưởng không bắt buộc xem xét yêu cầu và không nêu lý do khi từ chối. Điều này có thể dẫn đến sự không chắc chắn và thiếu nhất quán. [5] 2. Ảnh hưởng chính trị: việc sử dụng quyền can thiệp có thể chịu ảnh hưởng chính trị, đặc biệt với các vụ việc được truyền thông và dư luận chú ý, làm giảm tính toàn vẹn của quy trình và đặt ra câu hỏi về sự công bằng. [6] 3. Chậm trễ và không chắc chắn: quy trình có thể kéo dài và kết quả không chắc chắn, đặc biệt khó khăn với người đang bị tạm giữ hoặc sắp bị trục xuất. [7] |
[1] Migration Act 1958 (Cth), s 351
[2] Davis v Minister for Immigration, Citizenship, Migrant Services and Multicultural Affairs [2023] HCA 10
[3] Plaintiff S10/2011 v Minister for Immigration and Citizenship [2012] HCA 31
[4] Chỉ thị của Bộ trưởng về can thiệp của Bộ trưởng, 4/9/2025
[5] Davis v Minister for Immigration, Citizenship, Migrant Services and Multicultural Affairs [2023] HCA 10
[6] Senate Select Committee on Ministerial Discretion in Migration Matters, Report (2004)
[7] Bộ Nội vụ, thông tin về can thiệp của Bộ trưởng (2025)
Quyền can thiệp của Bộ trưởng
Luật cho Bộ trưởng quyền can thiệp vào từng trường hợp nếu cho rằng vì lợi ích công, thường gọi là các quyền vì lợi ích công của Bộ trưởng. Ví dụ:
| Điều khoản | Nội dung |
|---|---|
| mục 48B | Bộ trưởng có thể can thiệp để cho phép người đã bị từ chối hoặc hủy visa bảo hộ nộp đơn visa bảo hộ mới trong nước Úc |
| mục 351, 417 và 501J | Bộ trưởng có thể thay quyết định của tòa xem xét lại bằng một quyết định có lợi hơn cho người liên quan |
| mục 345 | Bộ trưởng có thể thay quyết định của cán bộ xem xét lại trước ngày 1/6/1999 bằng một quyết định khác với các điều khoản được người nộp đơn đồng ý |
| mục 195A | Bộ trưởng có thể cấp visa cho người đang bị tạm giữ di trú |
Các quyền vì lợi ích công của Bộ trưởng:
- không thể ủy quyền: quyết định phải do Bộ trưởng đích thân đưa ra, hoặc khi phù hợp, do một Bộ trưởng khác
- không bắt buộc: Bộ trưởng không có nghĩa vụ xem xét có sử dụng quyền hay không
- không thể xem xét lại: quyết định theo các quyền này không được tòa xem xét lại và không thể bị tòa án hủy bỏ
- phải báo cáo Quốc hội: Bộ trưởng phải trình Quốc hội bản tuyên bố lý do khi sử dụng các quyền này.
Hơn nữa, theo các mục 351(1), 417(1), 501J(1) của Luật Di trú 1958 (Cth), chỉ có hai điều kiện tiên quyết để thực hiện quyền: Bộ trưởng đã quyết định xem xét việc sử dụng quyền, và Bộ trưởng cho rằng việc đó vì lợi ích công. Vì không có nghĩa vụ luật định phải xem xét yêu cầu, “không phát sinh vấn đề công bằng thủ tục khi Bộ trưởng từ chối xem xét”. [1]
Bằng chứng hỗ trợ yêu cầu
Bảng dưới đây liệt kê các loại bằng chứng có thể hỗ trợ yêu cầu. Theo hướng dẫn hiện hành, bằng chứng phải cho thấy bạn đáp ứng một trong các tiêu chí chuyển yêu cầu nêu trên.
| Loại | Ví dụ bằng chứng |
|---|---|
| Hoàn cảnh nhân đạo nghiêm trọng mà nếu không được công nhận sẽ gây tổn hại nghiêm trọng, kéo dài, không thể khắc phục và khó khăn liên tục cho một công dân Úc hoặc gia đình người Úc (có ít nhất một thành viên là công dân hoặc thường trú nhân Úc) |
|
| Hoàn cảnh nhân đạo liên quan đến tuổi tác, sức khỏe hoặc tâm lý của bạn, mà nếu không được công nhận sẽ gây tổn hại nghiêm trọng, kéo dài, không thể khắc phục và khó khăn liên tục |
Giấy tờ chứng minh bạn sẽ bị tổn hại nghiêm trọng nếu bị đưa về nước:
|
| Lợi ích đặc biệt về kinh tế, khoa học, văn hóa hoặc lợi ích khác nếu bạn được ở lại Úc. Bạn đã hòa nhập tốt vào cộng đồng Úc chưa? |
|
| Bạn không thể bị đưa về nước mang quốc tịch vì hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát |
|
Thống kê
Số liệu dưới đây từ năm 2012/13, khi Bộ trưởng can thiệp trong 26% các trường hợp được chuyển theo mục 417 và 44% các trường hợp theo mục 351 của Luật Di trú 1958. Tỷ lệ can thiệp hiện nay thấp hơn nhiều. Theo hướng dẫn mới dựa trên tiêu chí, chỉ một số ít yêu cầu được chuyển đến Bộ trưởng, và Bộ trưởng không bắt buộc can thiệp trong bất kỳ trường hợp nào.
[1] Plaintiff S10/2011 v Minister for Immigration and Citizenship (2012) 246 CLR 636 [50] (French CJ và Kiefel J).
Đặt lịch hẹn để được trao đổi miễn phí, không ràng buộc với các Đại diện Di trú Đã đăng ký của chúng tôi tại Melbourne về các lựa chọn visa của bạn.
Visa bị từ chối hoặc bị hủy
Nếu đơn xin visa Úc của bạn vừa bị từ chối và bạn không đồng ý với quyết định, bạn có một số lựa chọn. Các thông tin dưới đây giúp bạn hiểu rõ hơn.
- Mẫu đánh giá kháng cáo visa bị từ chối
- Xem xét lại tại ART (trước đây là AAT)
- Phí nộp đơn ART
- Tòa án Liên bang (Federal Circuit and Family Court)
Không phải quyết định nào cũng được ART xem xét lại. Ví dụ, bạn không thể đề nghị ART xem xét lại nếu Bộ trưởng đích thân từ chối hoặc hủy visa của bạn theo mục 501 của Luật Di trú 1958.
- Hủy visa
- Thông báo dự định xem xét hủy visa (NOICC)
- Tiêu chí lợi ích công 4020
- Lệnh cấm nhập cảnh hoặc thời gian bị loại trừ
- Điều kiện “No Further Stay” (8503)
- Tiêu chí Schedule 3
- Can thiệp của Bộ trưởng
- Hoàn cảnh cấp bách và đáng thương
- Thời gian xét duyệt tại ART
